شصت و یک سال بعد از تصویب اعلامیه جهانی حقوقبشر و تعهد کشورهای عضو به اجرای آن کلیهی موارد مندرج در ای
ن اعلامیه در ایران نقض میشود و جمهوری اسلامی در مقابل این وضعیت به هیچ عنوان پاسخگو نیست. حقوق زنان، حقوق کودکان، حقوق کارگران، حق برگزاری تجمع، حق آزادی بیان، حق اعتراض، حق انتقاد، حق داشتن روزنامه و نشریه مخالف و حقوق زندانیان و… به شدت در ایران نقض میشود، آن هم توسط نهادهای دولتی و قضایی که موظف به اجرای قانون هستند.
یکی از موارد گستردهی نقض حقوقبشر در ایران، نحوهی بازداشت، بازجویی و سیر ابتدایی پروندهی هر متهمی است. به طور معمول در اینگونه موارد با زندانی به عنوان یک مجرم رفتار میشود و او از دیدن وکیل و حق ملاقات با خانواده محروم است. بسیاری از کسانی که بازداشت شدهاند، مشخص نیست که در کجا نگهداری و به چه اتهامی بازداشت شدهاند. خانوادههای زندانیان در مراجعه به مراجع قضایی هیچ جوابی در خوری پیدا نمیکنند و هیچ اطلاعی به آنها از وضعیت عزیزشان دریافت نمیکنند. این در حالی است که در بسیاری موارد خانوادهها با بدرفتاری مامورین و حتا تهدیدهای آنان مواجه میشوند.
اصل ۳۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی به صراحت اعلام میکند: «هیچکس را نمیتوان دستگیر کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون معین میکند. در صورت بازداشت، موضوع اتهام باید با ذکر دلائل بلافاصله کتبا به متهم ابلاغ و تفهیم شود و حداکثر ظرف مدت ۲۴ ساعت پروندهی مقدماتی به مراجع صالحهی قضایی ارسال و مقدمات محاکمه، در اسرع وقت فراهم شود. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات شود.»
ولی آنچه که مشاهده میشود عدم پایبندی به این اصل قانونی و موارد مشابه مندرج در اعلامیه جهانی حقوقبشر از سوی بازجویان و بازپرسان قضات است. اکنون بسیاری از خانوادهها حتا از محل نگهداری فرزندان خبر ندارند، هنوز اتهامشان را نمیدانند، وکلا از دیدار و اطلاع از پروندهی موکلان خود محروم هستند. همهی اینها در حال است که اشخاص یا گروهها یا رسانههای خاصی این امکان و دسترسی را دارا هستند. نمونهی بارز آن را که در چند روز اخیر دیدیم، دسترسی خبرنگار و عکاس خبرگزاری فارس به مجید توکلی بود.
هنوز مشخص نیست اتهام مجید توکلی چیست، هنوز خانوادهی وی از محل نگهداریاش خبر ندارند، هنوز ارگان بازداشت کنندهی وی مشخص نیست، هنوز وکیل وی با او دیداری نکرده است و اطلاعی از پروندهی او ندارد، مساله اینجا است که این وضعیت برای او مانند دیگر زندانیان تا هفتهها و حتا ماههای بعد نیز ادامه خواهد داشت. با این حال خبرنگرا و عکاس خبرگزاری فارس میتواند به محل بازداشت وی برود و با هماهنگی نیروهای امنیتی تن او لباس زنانه بکند و برای تحقیر از او عکس بگیرد و منتشر هم بکند. زندانییی را که هنوز اتهاماش مشخص نشده است. حتا با مجرمان نیز نمیتوان بنابر شرایط خاص این کار را کرد.
حالا باید پرسید خبرنگاران فارس کیستند که میتوانند جلوتر از خانوادهها و وکلا به زندانی دسترسی پیدا کنند و چهگونه فراتر از قانون میتوانند عمل کنند و بدون اجازه از قاضی و بازپرس چنین عملی انجام دهند. چهگونه است که رسانههای دولتی اتهامهای متهمی را که هنوز دادگاهی نشدهاند در رسانههای خود میآورند و حتا اعترافهای منتشر نشدهشان را منتشر میکنند؟ تمام اینها نشان از فضای امنیتی حاکم بر کشور است که توسط نهادهایی مثل سپاه پاسداران به وجود آمده و به قصد سرکوب ادامه پیدا میکند.
- روز جهانی حقوقبشر را به همهی فعالین در این عرصه و به ویژه همکاران خوبام در مجموعه فعالان حقوقبشر در ایران و دوستان عزیز و گرامیام در کمیته گزارشگران حقوقبشر تبریک میگویم و آرزو میکنم که مفاد این اعلامیه با تلاش همهی ایرانیان هر چه زودتر در ایرانمان محقق و میسر شود.
مدیار
